ΔΕΘ: «Ψαλίδι» στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εξετάζει η κυβέρνηση - Τα σενάρια

Ένα ακόμη σενάριο για την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων βρίσκεται μεταξύ των επιλογών που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, λίγα 24ωρα πριν από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ.

Πρόκειται για πιθανή αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία, εφόσον προκριθεί, θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά τις κρατήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους.

Σε αυτή τη φάση δεν υπάρχει οριστική κυβερνητική απόφαση. Η παρέμβαση βρίσκεται στο τραπέζι μαζί με τις υπόλοιπες επιλογές για τους συνταξιούχους και θα πρέπει να περάσει από το δημοσιονομικό «κόσκινο» πριν αποκτήσει θέση στο τελικό πακέτο της Θεσσαλονίκης.

Ανακούφιση για τους συνταξιούχους

Το βασικό σενάριο δεν προβλέπει κατάργηση της ΕΑΣ, αλλά αλλαγή της βάσης υπολογισμού της, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ και όχι στο συνολικό ποσό από τη στιγμή που ξεπερνιέται το συγκεκριμένο όριο.

Εφόσον υιοθετηθεί αυτή η λύση, θα περιοριστεί μία από τις βασικές στρεβλώσεις του σημερινού συστήματος: η απότομη αύξηση της κράτησης όταν μια σύνταξη περνά σε επόμενο κλιμάκιο.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα σύνταξης 2.000 ευρώ. Με βάση το σενάριο που έχει εξεταστεί, η σημερινή επιβάρυνση των 120 ευρώ θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στα 64 ευρώ. Η διαφορά φτάνει τα 56 ευρώ τον μήνα ή τα 672 ευρώ σε ετήσια βάση. Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά και αποτυπώνουν το αποτέλεσμα του υπό εξέταση μοντέλου, όχι οριστικοποιημένη αλλαγή.

Παράλληλα εξετάζεται αναμόρφωση των κλιμακίων της ΕΑΣ, τα οποία σήμερα ξεκινούν από 3% και φτάνουν έως 14% για τις υψηλότερες συντάξεις, ενώ στη συζήτηση έχουν μπει και πιθανές διορθώσεις στην εισφορά που επιβάλλεται στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ.

Η ΔΕΘ και η εκκρεμότητα της 7ης Οκτωβρίου

Η συζήτηση αποκτά πρόσθετο βάρος λόγω της χρονικής συγκυρίας. Σήμερα το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται στην τελική ευθεία για τη διαμόρφωση των εξαγγελιών της Θεσσαλονίκης, ενώ στις 7 Οκτωβρίου έχει προσδιοριστεί η πιλοτική δίκη στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η δικαστική υπόθεση δεν αφορά κατ’ ανάγκη την κατάργηση της ΕΑΣ. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος υπολογισμού της και ειδικότερα εάν είναι συμβατή με την αρχή της αναλογικότητας η επιβολή της εισφοράς στο σύνολο της σύνταξης, όταν αυτή υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο.

Αυτό δημιουργεί δύο διαφορετικές εκκρεμότητες. Η πρώτη είναι πολιτική και αφορά το εάν η κυβέρνηση θα αποφασίσει να αλλάξει τον μηχανισμό για το μέλλον. Η δεύτερη είναι δικαστική και αφορά τις συνέπειες που ενδεχομένως θα μπορούσε να έχει η κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ιδιαίτερα ως προς πιθανές αναδρομικές αξιώσεις.

Υπάρχει, ωστόσο, και το κόστος. Η ΕΑΣ αποτελεί σημαντική πηγή χρηματοδότησης του ΑΚΑΓΕ, του ασφαλιστικού αποθεματικού για τις επόμενες γενιές. Μόνο από τις συντάξεις του Δημοσίου τα ετήσια έσοδα υπολογίζονται περίπου στα 790 εκατομμύρια ευρώ. Επομένως, μια γενναία μείωση των κρατήσεων θα πρέπει να ζυγιστεί απέναντι στην απώλεια πόρων για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά».

Αυτός είναι και ο λόγος που, μέχρι να ολοκληρωθούν οι τελικές κυβερνητικές αποφάσεις, η αλλαγή στην ΕΑΣ πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα από τα σενάρια της ΔΕΘ και όχι ως «κλειδωμένο» μέτρο. Το εάν τελικά θα περάσει στο πακέτο, σε ποια μορφή και από πότε θα μπορούσε να εφαρμοστεί παραμένουν ανοιχτά.